Contractrecht




De overheid heeft verregaande maatregelen getroffen tegen de coronapandemie. Deze maatregelen kunnen een effect hebben op de dagdagelijkse verbintenissen van ondernemers/particulieren. De vraag stelt zich dan ook of de coronapandemie kan worden ingeroepen als overmacht bij het niet kunnen nakomen van verbintenissen en wat de gevolgen hiervan zijn? Wij helpen u graag hierop een antwoord te bieden. Aarzel dan ook niet met onze advocaten contact op te nemen.


Wat houdt de term overmacht vooreerst in?

Wanneer u uw contract niet nakomt, bent u in beginsel verplicht de schade die uw contractuele wederpartij daardoor lijdt te vergoeden. Elke partij kan zich echter beroepen op overmacht teneinde zich van zijn aansprakelijkheid voor een tekortkoming in zijn/haar prestaties te bevrijden.

Het Burgerlijk Wetboek bepaalt namelijk in de art. 1147 en 1148 dat wanneer de niet-nakoming, de niet-tijdige of de niet-behoorlijke nakoming van een contractuele verbintenis het gevolg is van een vreemde oorzaak, zoals toeval of overmacht, die niet aan de schuldenaar kan worden toegerekend, hij niet contractueel aansprakelijk kan worden gesteld.

Concreet betekent dit aldus dat er sprake is van overmacht wanneer volgende voorwaarden voldaan zijn:

  • Een onvoorzienbare gebeurtenis
  • Die buiten de wil van de partijen zich opdringt
  • En die de uitvoering van de overeenkomst tijdelijk of definitief onmogelijk maakt

De partij die zich beroept op overmacht moet het bewijs hiervan leveren. Wanneer het beroep op overmacht gerechtvaardigd is zal uw verbintenis als schuldenaar opgeschort worden totdat de overmachtssituatie voorbij is en het contract verder kan worden uitgevoerd. Indien de uitvoering van het contract definitief onmogelijk geworden is zal u definitief bevrijd worden van de uitvoering van het contract. Bij wederkerige contracten kunnen uiteraard beide partijen zich beroepen op overmacht en zich zo elk van hun prestatie bevrijden.


Kan de coronapandemie worden ingeroepen als overmacht

Een belangrijke vraag die ons dezer dagen bezighoudt is of de coronapandemie kan worden ingeroepen als dergelijke overmachtssituatie? Het antwoord op deze vraag is niet éénduidig. Afhankelijk van de concrete omstandigheden kan corona gelden als overmachtssituatie bij contractuele relaties:


1) Bevat uw contract een overmachtsclausule?

In eerste instantie dient te worden nagegaan of uw contract een overmachtsclausule bevat. Dergelijke overmachtsclausule bepaalt namelijk de omstandigheden die als overmacht in aanmerking komen en wat de gevolgen zijn van het inroepen van de clausule. Concreet dient er dus nagekeken te worden of ziektes, epidemieën, pandemieën of quarantaines genoemd worden in de clausule.

Indien uw contract dergelijke overmachtsclausule bevat dient ook gekeken te worden naar de gevolgen die hieraan verbonden worden. Sommige overmachtsclausules schorten slechts (tijdelijk) de contractuele verplichtingen op terwijl andere grond geven tot beëindiging van het contract.


2) Wat indien u contract/factuurvoorwaarden géén overmachtsclausule betreft?

In dat geval dient nagegaan te worden of de wettelijke voorwaarden van overmacht vervuld zijn:

  • Een onvoorzienbare gebeurtenis
  • Die buiten de wil van de partijen zich opdringt
  • En die de uitvoering van de overeenkomst tijdelijk of definitief onmogelijk maakt


Om na te gaan of deze voorwaarden in uw geval voldaan zijn kunnen o.a. volgende aspecten afgetoetst worden:
  • De uitvoering van de verbintenis is effectief onmogelijk geworden

Het louter moeilijk hebben of duurder worden van de uitvoering ervan volstaat in principe niet. Ook mogelijke alternatieve oplossingen moeten in rekening gebracht worden.

  • U heeft zelf niet bijgedragen tot de onmogelijkheid van de uitvoering van de verbintenis
  • Het tijdstip van de contractsluiting

Indien het contract vér voor de huidige crisismaatregelen gesloten is, wordt de on-voorzienbaarheid van de coronapandemie bij het afsluiten van het contract aanvaard.
Anders is het van zodra de uitbraak van het virus bevestigd werd, vanaf dat moment kan er discussie optreden met betrekking tot de on-voorzienbaarheid ervan.

  • Er konden géén andere maatregelen genomen worden om de gevolgen van de regeringsbeslissing op het contract te beperken
  • Besluit?

Er kan besloten worden dat de coronapandemie dus zeker géén vrijgeleide is om lopende overeenkomsten zomaar op te zeggen of tijdelijk op te schorten.
Alles hangt af van de concrete situatie, waarbij de beoordeling ervan beïnvloedt kan worden door o.a. volgende factoren:

  • De aan- of afwezigheid van een overmachtsclausule in het contract
  • Op welk moment de samenwerking is aangegaan
  • In hoeverre de overheid maatregelen oplegt
  • Of er alternatieve beschikbaar zijn


Concreet toegepast op koop-verkoop overeenkomsten

De overheid heeft géén algemene verbodsmaatregel opgelegd voor leveringen. Dit impliceert dat de verkoper zijn leveringsplicht kan nakomen en dient na te komen, mits een sociale afstand van 1,5 meter in acht te nemen. De leveringsplicht van de verkoper zal enkel opgeschort worden als hij kan aantonen dat het voor hem ten gevolge van de coronapandemie volstrekt onmogelijk is om te leveren. In dat geval zal hij zijn leveringsplicht alsnog moeten nakomen vanaf de opheffing van de maatregelen.

Hierop bestaat evenwel een uitzondering in geval de levering op latere datum géén enkel nut meer heeft. Hierbij valt te denken aan de verkoop van bederfbare voeding, levering aan evenementen die geannuleerd zijn,… In dit geval zal de koper eveneens van zijn betalingsverplichting bevrijd zijn. In de overige gevallen zal de koper niet in de mogelijkheid zijn om de overeenkomst te ontbinden.



Naar overzicht